Với người già và trẻ em trong gia đình định cư, có ba mô hình dịch vụ: gia đình tự lo, thuê dịch vụ tư nhân, và dùng hệ thống công của nước đến. Không mô hình nào đúng cho mọi trường hợp. Ông bà sang thăm dài hạn cần bảo hiểm y tế tư và người đưa đón; học sinh dưới 18 tuổi đi trước cần người giám hộ hợp lệ; trẻ nhỏ khi bố mẹ đi làm cần chỗ giữ trẻ có giấy phép. Cách chọn đúng là xét từng người theo ba câu hỏi: luật đòi gì, hệ thống công cho gì, và khoảng trống còn lại ai lấp.
- Canada: Super Visa cho cha mẹ, ông bà lưu trú tới 5 năm mỗi lần nhập cảnh, bắt buộc có bảo hiểm y tế tư.
- Canada: lương hưu cơ bản OAS đòi tối thiểu 10 năm cư trú ở Canada sau tuổi 18 — ông bà sang muộn thường chưa đủ.
- Mỹ: Medicare phần A miễn phí đòi đủ 40 quý đóng thuế; thường trú nhân lớn tuổi có thể mua Medicare sau 5 năm cư trú liên tục.
- Học sinh dưới tuổi trưởng thành du học Canada, Úc phải có người giám hộ hoặc sắp xếp phúc lợi được chấp thuận.
- Trẻ đi máy bay một mình: dịch vụ đi kèm của hãng bay, quy định theo độ tuổi khác nhau từng hãng.
Ba mô hình và khi nào hợp
| Mô hình | Hợp khi | Rủi ro chính |
|---|---|---|
| Gia đình tự lo | Có người ở nhà, ông bà khoẻ, trẻ lớn | Một người phải bỏ việc; kiệt sức khi kéo dài |
| Thuê dịch vụ tư nhân | Cần người có chuyên môn: giám hộ, điều dưỡng tại nhà, giữ trẻ | Chất lượng không đều; phải kiểm tra giấy phép, lý lịch |
| Hệ thống công | Thành viên đủ điều kiện hưởng: trường công, bảo hiểm y tế công, chương trình người cao tuổi | Danh sách chờ; điều kiện cư trú tối thiểu |
Phần lớn gia đình kết hợp cả ba. Điểm cần làm rõ là ai lấp khoảng trống nào, trong bao lâu.
Cha mẹ, ông bà sang ở cùng: dịch vụ cần có
Khoảng trống lớn nhất với người lớn tuổi là y tế, vì họ thường chưa đủ điều kiện hưởng bảo hiểm công.
- Bảo hiểm y tế tư: bắt buộc với Super Visa của Canada; nên có với mọi diện thăm thân dài hạn. Đọc kỹ điều khoản bệnh có sẵn — đây là chỗ người lớn tuổi hay bị từ chối chi trả.
- Bác sĩ gia đình, phòng khám nói tiếng Việt: ở Toronto, Vancouver, Sydney, Melbourne, Houston, Orange County có nhiều phòng khám do người Việt làm chủ; giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ giúp tránh hiểu nhầm về thuốc.
- Đưa đón, đi cùng khi khám: dịch vụ đưa đón y tế, hoặc tổ chức cộng đồng có tình nguyện viên.
- Hoạt động xã hội: trung tâm người cao tuổi, chùa, nhà thờ, hội đồng hương — giảm cô lập, điều nhiều gia đình đánh giá thấp.
Điều ít ai nói: ông bà sang định cư ở tuổi lớn thường khó đạt điều kiện lương hưu cơ bản ở nước đến, ví dụ OAS của Canada cần ít nhất 10 năm cư trú sau tuổi 18. Gia đình nên tính chuyện chi phí sống của ông bà như một khoản dài hạn của con cái, không trông vào an sinh nước đến trong những năm đầu.
Học sinh dưới 18 tuổi đi trước: giám hộ là dịch vụ bắt buộc
Nhiều gia đình cho con đi du học trước, bố mẹ sang sau — khi đó người giám hộ không phải tuỳ chọn mà là điều kiện thị thực. Ở Canada, học sinh chưa đến tuổi trưởng thành theo luật tỉnh bang cần người giám hộ tại Canada, có tờ khai giám hộ ký và công chứng ở cả hai phía. Ở Úc, học sinh dưới 18 phải ở với cha mẹ, người thân đủ điều kiện, hoặc có sắp xếp phúc lợi được trường xác nhận.
- Người thân làm giám hộ: rẻ, gần gũi, nhưng cần xác định họ thật sự có thời gian và hiểu trách nhiệm.
- Dịch vụ giám hộ chuyên nghiệp: theo dõi học tập, sức khoẻ, liên lạc với trường, xử lý khẩn cấp. Hỏi kỹ: một người giám hộ phụ trách bao nhiêu học sinh, ai trực đêm và cuối tuần.
- Ở nhà người bản xứ (homestay): thường kết hợp với dịch vụ giám hộ; kiểm tra quy trình chọn và kiểm tra lý lịch gia đình nhận.
Dịch vụ du học kèm định cư thường quảng cáo lộ trình “con đi trước, cả nhà theo sau”. Hãy tách hai phần khi đánh giá: chất lượng trường và giám hộ là một chuyện, khả năng chuyển thành định cư là chuyện khác hẳn, phụ thuộc chính sách di trú có thể thay đổi.
Trẻ nhỏ khi bố mẹ đi làm: giữ trẻ có giấy phép
Giữ trẻ ở nước đến là thị trường được quản lý chặt, và cũng là một trong những khoản chi lớn của gia đình trẻ. Các tỉnh bang Canada và bang của Úc cấp phép cho nhà trẻ và người giữ trẻ tại nhà; chính phủ có các chương trình trợ cấp chi phí giữ trẻ — Canada đang giảm phí giữ trẻ có giấy phép qua các thoả thuận liên bang với tỉnh bang, Úc có trợ cấp Child Care Subsidy theo thu nhập. Danh sách chờ ở thành phố lớn có thể dài, nên đăng ký sớm ngay khi có địa chỉ.
Nhiều gia đình Việt chọn đưa ông bà sang trông cháu. Mô hình này tiết kiệm và gần gũi, nhưng cần tính thời hạn lưu trú hợp pháp của ông bà và bảo hiểm y tế cho họ.
Đánh giá chất lượng dịch vụ chăm sóc: năm câu hỏi
- Có giấy phép của cơ quan nào, tra cứu ở đâu?
- Nhân viên có kiểm tra lý lịch tư pháp, chứng chỉ sơ cứu không?
- Tỷ lệ người chăm sóc trên trẻ hoặc người già là bao nhiêu?
- Quy trình khi khẩn cấp: gọi ai, đưa đi đâu?
- Báo cáo cho gia đình thế nào, bao lâu một lần?
Cách chọn giữa các mô hình cung ứng — trọn gói, cố vấn, tự làm — đã được phân tích ở chuyên mục Chọn mô hình hợp tác; các khoản chi năm đầu ở Cơ cấu phí.
Định cư cùng cha mẹ già và con nhỏ?
Mỗi chương trình định cư đối xử khác nhau với cha mẹ, con cái phụ thuộc: ai được đi cùng, ai được hưởng y tế, giáo dục công ngay. Viking Global Group – Quốc Tịch Toàn Cầu (quoctich.com) giúp gia đình nhiều thế hệ chọn lộ trình cư trú, quốc tịch bao được nhiều thành viên nhất, với quyền lợi rõ ràng cho từng người.
Hotline/Zalo: +849.219.219.88 · Email: [email protected]
Câu hỏi thường gặp
Đưa cha mẹ sang Canada ở dài hạn bằng cách nào?
Cách phổ biến là Super Visa, cho phép cha mẹ, ông bà lưu trú tới 5 năm mỗi lần nhập cảnh, với điều kiện con cháu đạt mức thu nhập yêu cầu và có bảo hiểm y tế tư. Bảo lãnh định cư diện cha mẹ là chương trình riêng, có hạn ngạch.
Ông bà sang định cư Mỹ có được hưởng Medicare không?
Medicare phần A miễn phí đòi đủ 40 quý đóng thuế. Thường trú nhân lớn tuổi chưa đủ điều kiện này có thể mua Medicare sau 5 năm cư trú liên tục, hoặc mua bảo hiểm tư theo quy định hiện hành.
Con dưới 18 tuổi du học một mình có cần người giám hộ không?
Có. Canada yêu cầu người giám hộ tại Canada cho học sinh chưa đến tuổi trưởng thành; Úc yêu cầu học sinh dưới 18 ở với cha mẹ, người thân đủ điều kiện hoặc có sắp xếp phúc lợi được trường xác nhận.
Dịch vụ giám hộ du học sinh gồm những gì?
Thường gồm theo dõi học tập, liên lạc với trường, hỗ trợ y tế, xử lý khẩn cấp và báo cáo cho cha mẹ. Hỏi rõ số học sinh một người phụ trách và ai trực ngoài giờ.
Gia đình mới định cư có được trợ cấp giữ trẻ không?
Nhiều nước có. Úc có Child Care Subsidy theo thu nhập; Canada đang giảm phí giữ trẻ có giấy phép qua các thoả thuận với tỉnh bang. Điều kiện hưởng phụ thuộc tình trạng cư trú, nên kiểm tra khi có thẻ.
